Ryga to bardzo zróżnicowane architektonicznie miasto. Dzięki burzliwej historii kraju możemy tutaj spotkać cały przekrój stylów, od hanzeatyckiego gotyku, przez europejski klasycyzm, wielkomiejską secesję w najlepszym wydaniu aż po zabarwione Związkiem Radzieckim przykłady socrealizmu i modernizmu powojennego. Smaczku dodają charakterystyczne i do tego świetnie zachowane drewniane domy, zarówno w samej Rydze jak i szczególnie w pobliskim kurorcie Jurmała. Stolica Łotwy to też popularny kierunek dla krótkich, weekendowych wypadów. Jak zatem najlepiej wykorzystać ten czas?

Ryga – Komunikacja miejska i międzymiastowa

Ryga i jej okolice są bardzo dobrze skomunikowane. Pociągi do Jurmały jeżdżą tak często, że można nawet nie sprawdzać rozkładu. Sama ta miejscowość jest konglomeratem kilku osiedli letniskowych, z których każda posiada swoją stację kolejową. Część z nich posiada otwarte kasy, ale bilety można zakupić również w pociągu u konduktora. Ceny podróży są stosunkowo niskie. Przykładowo podróż z dworca głównego w Rydze do popularnej stacji Dubulti kosztuje 1,5 EUR, natomiast krótkie odcinki po samej Jurmale to koszt niecałego 1 EUR.

Po samej Rydze kursują tramwaje, autobusy i trolejbusy. Sieć jest zaplanowana koncentrycznie, więc praktycznie wszystkie kursy prowadzą przez centrum miasta. Funkcjonuje tutaj kilka rodzajów biletów – dla weekendowiczów szczególnie interesujące będą jednorazowe (1,5 EUR) i całodniowe (5 EUR). Kupić je można w automatach, kioskach lub za pomocą aplikacji już w samym pojeździe. Pojazdy kursują bardzo często, a rozkład rzetelnie pokazują mapy google. Można go też sprawdzić na stronie internetowej komunikacji publicznej w Rydze. Jakie obiekty musi zatem odwiedzić szanujący się fan architektury modernistycznej? Zobacz zestawienie 13 najciekawszych obiektów w Rydze i Jurmale.

1. Stacja kolejowa Jurmala-Dubulti

Stacja kolejowa Jurmala-Dubulti

Koło tej niezwykłej bryły nie można przejść obojętnie. Sieć kolejowa w całej Jurmale składa się z niewielkich budynków stacyjnych nawiązujących do lokalnej architektury. Położona w centrum kurortu stacja Dubulti zdecydowanie wyłamuje się z tego układu zachwycając niezwykle dynamiczną bryłą. Obiekt wybudowano w 1977 roku według projektu Igora Javeina. Składa się z przeszklonego budynku poczekalni o prostej bryle i daleko wysuniętym, płaskim okapie, oraz z potężnej wiaty w kształcie łuku, zwieńczonej ekspresyjnymi podporami. Podróżnych od wiatru z sąsiadującego ze stacją jeziora chroni efektowne przeszklenie. Z minusów – niezbyt estetyczna kostka brukowa na peronie oraz przeciętne, współczesne wnętrza.

2. Sanatorium Rigas

Sanatorium Rigas w Jurmale

Nowoczesny transatlantyk wypływający prosto w morze. Wkomponowany w bałtycką plażę obiekt Sanatorium Rigas znajduje się w dzielnicy Majori. Aby do niego trafić wystarczy kierować się ze stacji kolejowej najkrótszą drogą nad morze, przecinając deptak w tej miejscowości. Sanatorium powstało w latach 1977-81 według projektu V. Valgumsa, N. Pavarsa i M. Gelzisa. Obecnie mieści się w nim hotel Baltic Beach Hotel. W pobliżu, również przy samej plaży warto zwrócić uwagę na okazałą drewnianą architekturę oraz opuszczony, brutalistyczny budynek przy sąsiednim wyjściu na plażę.

3. Opuszczone hotele w Jurmale

Opuszczony hotel
Sanatorium Baltijas

Opuszczonych obiektów z poradziecką metryką jest w Jurmali więcej. Przy głównej ulicy Juras Iela, kilkaset metrów na wschód od Sanatorium Rigas znajduje się efektowny, opuszczony hotel. Niestety urbex w tym miejscu jest dość ryzykowny, ponieważ obiekt jest strzeżony, a całą posesję otacza płot z drutem kolczastym. W nieco gorszym stanie jest dawne sanatorium Baltija. Znajduje się ono na wschód od Majori, w dzielnicy Dzintari. Aby do niego trafić, wystarczy iść ulicą Smiltenes Iela, a jego potężna, nieco brutalistyczna sylwetka na pewno zwróci naszą uwagę, nawet pomimo sąsiedztwa pięknej, drewnianej architektury.

4. Sanatorium Vaivari

Narodowe Centrum Rehabilitacyjne Vaivari w Jurmale

Na przeciwległym końcu kurortu, w dzielnicy Vaivari nieopodal stacji kolejowej znajduje się bardzo okazały budynek sanatorium. Narodowe Centrum Rehabilitacyjne wybudowano w latach 70. Składa się z potężnego budynku głównego, wybudowanego na kształt tarasowego „transatlantyka” oraz dwóch ekspresyjnych skrzydeł mieszczących sale zabiegowe oraz widowiskowe. Obok jednego ze skrzydeł znajduje się także interesująca rzeźba przedstawiająca parę pływaków. Wstęp na teren sanatorium jest całkowicie bezproblemowy i warto obejść cały kompleks dookoła w poszukiwaniu interesujących, modernistycznych detali.

5. Fabryka silników Diesla

Budynek biurowy fabryki silników diesla w Rydze

Fabryka silników diesla w Rydze powstała w 1949 roku i funkcjonuje do dziś. W swoim szczycie eksportowała produkty do 55 państw na świecie. Wówczas rozbudowano ją m.in. o budynek biurowo-administracyjny, przy ul. Ganibu Dambis. Powstał on w 1985 roku, a za projekt architektoniczny odpowiadał zespół V. Rimss, E. Geijers, L. Dorfmans. Brutalistyczny obiekt posiada rozczłonkowaną, nieco postmodernistyczną bryłę przypominającą okręt podwodny. Łatwo można dostać się tutaj z centrum zarówno tramwajem, jak i autobusem.

6. Komitet Centralny Komunistycznej Partii Łotwy

World Trading Centre w Rydze

Wyłączony z użytku budynek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Łotwy powstał w 1974 roku. Jest to modernistyczny, trójskrzydłowy obiekt o wysokim przyziemiu, częściowo postawiony na filarach. Za projekt architektoniczny odpowiadał zespół w składzie J. Vilciņš, A. Ūdris, G. Asaris and A. Staņislavskis. Reżim komunistyczny upadł na początku lat 90. w wyniku czego obiekt zyskał funkcję typowo kapitalistyczną. Przez lata działało tutaj Centrum Handlu Światowego. Niestety obiekt otacza niezbyt estetyczny płot oraz parking dla samochodów, które mogą popsuć fotografowanie. Znajduje się w centrum Rygi, na skraju Parku Kronvalda.

7. Centrum Kulturalno-Kongresowe

Hala kongresowa w Rydze

W tym samym parku, lecz po jego przeciwległej stronie znajduje się gmach centrum kulturalno-kongresowego. Pierwotnie powstało ono jako Dom Edukacji Politycznej. Po zmianie ustroju funkcjonuje jako centrum kongresowe i wciąż zachwyca swoimi dobrze zachowanymi wnętrzami. Niestety aby je zwiedzić, trzeba trafić na moment, w którym otwarta dla odwiedzających jest jego starsza część. W ostatnich latach zniknął także efektowny, dwupiętrowy żyrandol w holu głównym. Budynek zaprojektowali V. Kadirkovs i J. Gertmanis, a ukończono go w 1982 roku.

8. Wyspa Zakusala

Radio & TV Tower w Rydze
Budynek łotewskiej telewizji

Punktem obowiązkowym podróży do Rygi jest spacer po wyspie Zakusala, leżącej na rzece Dźwinie. Skrywa ona dwa interesujące modernistów obiekty. Pierwszym z nich jest wieża radiowo-telewizyjna. Futurystyczna konstrukcja posadowiona na trzech filarach mierzy aż 368,5 metra, co pod względem wysokości czyni ją trzecią wieżą w Europie i najwyższą wieżą w Unii Europejskiej. W najbliższych latach planowana jest jej nadbudowa, dzięki której zyska kolejne 40 metrów. Wieżę wzniesiono w latach 1979-89 według projektu zespołu w składzie K. Nikuradze, N. Siergijevskis, V. Savcenko

Na wieży znajduje się także ogólnodostępny taras widokowy. Oprócz tego na wyspie znajduje się budynek łotewskiego radia i telewizji. Ryga to miasto, gdzie brutalizmu jest dość sporo, więc znajdziemy go także i tutaj. Horyzontalny budynek w stylu brutalizmu skomponowany jest w wertykalnym, modernistycznym wieżowcem. Kompleks powstał w latach 1979-87. Projektował go zespół architektów A. Purviņš, B. Maike, V. Kadirkovs, K. Alksnis

9. Muzeum okupacji Łotwy

Pomnik Łotewskich Strzelców
Muzeum okupacji w Rydze

W centralnym punkcie Rygi, tuż przy samym Domu Bractwa Czarnogłowych, znajduje się darmowe Muzeum Okupacji. Modernistyczny pawilon wykończony geometrycznymi panelami wzniesiono w 1970 roku według projektu G. L. Grinbergsa. Ze względu na swój kształt i swoje historyczne sąsiedztwo przez lata wzbudzał niemałe kontrowersje, co jest typowe dla modernizmu w środowisku staromiejskim. Dziś się już opatrzył i wraz z pomnikiem Strzelców Łotewskich stanowi charakterystyczny landmark otwierający Stare Miasto.

10. Teatr Daile

Gmach teatru Daile w Rydze

Ryga jako stolica państwa jest pełna budynków użyteczności publicznej. Jednym z nich jest horyzontalny, modernistyczny gmach teatru z ekspresyjną, geometryczną formą na fasadzie. Wybudowano go w latach 1966-76. Projekt opracował zespół w składzie M. Staņa, I. Jakobson, H. Kander. Za prace rzeźbiarskie odpowiadali O. Feldberg i I. Murovskis. Fasada teatru zachowała się do dziś w bardzo dobrym stanie. Także wewnątrz można dostrzec oryginalne detale, przede wszystkim oświetlenie hali na pierwszym piętrze. Zwiedzający powinni zwrócić uwagę na godziny otwarcia tak, aby zaplanować zwiedzanie na czas, kiedy w środku grane są spektakle. Budynek znajduje się przy ul. Brivibas Iela, około 15 minut spacerem na północny-wschód od Starego Miasta.

11. Budynek Ministerstwa Budownictwa

Brutalizm w Rydze
Strefa wejściowa do budynku

Już poza centrum miasta, na północny wschód, pośród przeważnie socrealistycznej zabudowy znajduje się ciekawy przykład pierzejowego brutalizmu. Dawne centrum szkoleniowe Ministerstwa Budownictwa powstało w 1981 roku i można je zaliczyć także do nurtu postmodernistycznego. Budynek zaprojektowali A. Voļatovskis i A. Marinska. Obecnie znajdują się tutaj pomieszczenia biurowe. Adres obiektu to Brivibas Iela 221 i można tutaj łatwo dostać się autobusem z centrum miasta.

12. VEF Kulturas Pils

Socrealistyczne wnętrza Domu Kultury w Rydze

Ryga to nie tylko powojenny modernizm ale także socrealizm. Przy okazji zwiedzania obiektu nr 11, warto także zajrzeć do pobliskiego Domu Kultury. Budynek został odremontowany w 2017 roku, przez co zachwyca swoimi wnętrzami w stylu socjalistycznego realizmu. Niepodważalną zaletą jest fakt, że w godzinach otwarcia obiektu nie ma najmniejszego problemu ze zwiedzaniem i fotografowaniem jego wszelakich zakamarków. Obiekt otwarto w 1960 roku jak dom kultury zakładów elektrotechnicznych VEF. Zaprojektował go architekt N. Sementsov.

13. Gmach Łotewskiej Akademii Nauk

Socrealizm w Rydze
Łotewska Akademia Nauk

Najważniejszym socrealistycznym obiektem stolicy Łotwy jest ryski „Pałac Kultury” czyli gmach Łotewskiej Akademii Nauk. Wybudowany został na wzór tzw. „Siedmiu Sióstr Stalina” w latach 1952-58. Zaprojektował go zespół architektów w składzie O. Tilmanis, W. Apstils, K. Pluksne, W. Sznitnikov, M. Szpektorov. Wieżowiec mierzy 107,6 metrów, dzięki czemu jest doskonale widoczny w panoramie Rygi. Do dziś na jego fasadzie zachowała się symbolika komunistyczna, w postaci pięcioramiennych gwiazdy, czy sierpów i młotów. Także jego wnętrza są warte uwagi, jednak najbardziej efektowna część holu nie jest dostępna dla zwiedzających. Za 6 EUR można natomiast wjechać windą na taras widokowy oferujący widok na centrum Rygi.

Ryga – pozostałe obiekty

To rzecz jasna nie wszystkie obiekty, które są warte uwagi. Polecić można również gmach Instytutu Transportu i Łączności na Moskiewskim Przedmieściu w Rydze, czy Sanatoria Białoruś, Jantarnij Bereg i Daina w Jurmale. Także dzielnica art nouveau w Rydze czy wyspa Kipsala z drewnianymi domami to miejsca, gdzie architektoniczni turyści powinni znaleźć coś dla siebie. Również spacer po centrum Rygi przyniesie trochę modernistycznych wrażeń w postaci ciekawych kamienic i interesujących detali, zwłaszcza, że Ryga jest miastem wybitnie spacerowym. Co za tym idzie, na taką ilość atrakcji warto przeznaczyć jednak więcej czasu niż 2-3 dni.