Na skarpie, w cieniu sosen i wstęg chmur odbijających się w lustrze jeziora, ktoś w 1972 roku wcisnął dwa proste modernistyczne budynki. I dobrze zrobił, bo dzięki temu mamy dziś do czynienia z miejscem wręcz kultowym. Ośrodek Stawiska w Stawiskach na Kaszubach to jedno z tych miejsc, które powstały nie z miłości do awangardy, ale z potrzeby. W rezultacie dały jednak architekturze więcej, niż niejeden konkursowy projekt z lat 60.
Dom Bohdana Pniewskiego to świadoma i precyzyjna transformacja dawnej loży masońskiej z XVIII wieku. Pniewski, daleki od sentymentalizmu, nie próbował przywrócić budynkowi jego pierwotnego charakteru. Zamiast tego wpisał go w nowoczesny idiom: modernistyczną strukturę o wyczyszczonych liniach.
Willa Winternitz w Pradze to ostatni zrealizowany projekt Adolfa Loosa – dom rodzinny z 1932 roku, zaprojektowany w duchu Raumplanu. Za skromną fasadą kryje się zaskakująco złożone, eleganckie wnętrze i dramatyczna historia jego mieszkańców.
Gdy myślimy o Wawelu, przed oczami stają krużganki renesansowego zamku, katedra pełna królewskich grobowców i gabinety urządzone w duchu historyzmu. Mało znaną, ale fascynującą kartą w dziejach Wawelu jest jego modernistyczna część. Powstała na początku XX wieku pod kierunkiem Adolfa Szyszko-Bohusza. Modernizm na Wawelu to także jego biblioteka i unikatowe meble z czasów PRL.
Gdy w 1970 roku restauracja Czartak rozpoczynała swoją działalność, opisywano ją jako „najpiękniejszą restaurację w powiecie wadowickim”. Pomimo prostej bryły i niewielkiej skali tytuł ten zawdzięczała przede wszystkim ceramicznym dekoracjom wykonanym przez Bolesława Książka we współpracy ze Spółdzielnią „Kamionka” w Łysej Górze.
W cieniu wieżowców i hałaśliwych ulic Bangkoku skrywa się dom Jima Thompsona – enklawa ciszy i tajemniczości, gdzie przeszłość wciąż dyktuje warunki teraźniejszości. To świadectwo obsesji na punkcie piękna, sztuki i… jednego z największych zaginięć XX wieku.
W Auderghem, na obrzeżach algomeracji Brukseli, stoi brutalistyczny budynek, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. CBR Building, ukończony w 1970 roku, był siedzibą belgijskiego producenta cementu i w pewnym sensie pełnił rolę jego wizytówki. Beton, materiał kojarzony z ciężarem i monotonią, został tu przetworzony w coś zupełnie innego – w ikoniczną fasadę, która przypomina raczej organiczną rzeźbę niż biurową ścianę.
W latach 80. w Mikołowie powstało osiedle, które wyłamuje się z typowych skojarzeń z blokowiskiem. Osiedle nad Jamną, zaprojektowane przez Stanisława Niemczyka w latach 80., to architektura zupełnie innego porządku. Zamiast monotonnych bloków z wielkiej płyty pojawił się zespół dwunastu budynków mieszkalnych, osadzonych na zróżnicowanym topograficznie terenie. Wąskie segmenty, zestawione ze sobą w rytmie przypominającym fragmenty średniowiecznego miasta, układają się w spójną, ale niejednoznaczną przestrzeń.
W czasach, gdy polska architektura borykała się z ograniczeniami materiałowymi i technologicznymi, Witold Lipiński projektował budynki przyszłości. Dom w Łasku-Kolumnie, zaprojektowany pod koniec lat 80., to manifest myśli bioklimatycznej, w której funkcja i forma podporządkowane zostały zasadom ekologii oraz optymalizacji energetycznej.
W dzielnicy Cité Internationale Universitaire w Paryżu, pośród neorenesansowych rezydencji narodowych, wyrasta budynek o zupełnie innej narracji formalnej. Pawilon Szwajcarski (Pavillon Suisse), zaprojektowany przez Le Corbusiera, przypomina, że nowoczesność nie zawsze potrzebuje dekoracji – czasem wystarczy precyzyjna linia, szlachetna proporcja i odrobina brutalizmu.
Dom Ludowy w Supraślu to unikalny przykład modernistycznej architektury drewnianej z lat 30. XX wieku. Zaprojektowany został przez Jarosława Girina. Zbudowany jako centrum kulturalne dla lokalnej społeczności, pełnił funkcję ośrodka życia społecznego i artystycznego. Dziś, po renowacji, łączy historyczny urok z nowoczesnym wykorzystaniem przestrzeni.
Na Osiedlu Młodych, wśród betonowych bloków, wyrasta bryła największej szkoły podstawowej w Świdnicy – SP4. Wzniesiona w 1984 roku, kiedy miasto przeżywało demograficzny rozkwit. Zobacz jak wygląda wewnątrz najciekawszy basen w Świdnicy.